Mình nghĩ chắc nhiều bạn sẽ như mình, đó là đã từng rất áp lực với chuyện nói trước nhiều người, huống hồ là thuyết trình, giải thích với người ta về một vấn đề nào đó. Ấy thế mà ghét của nào trời trao của đó, từ hồi đi học đến khi trở thành sinh viên, rồi sau này là những buổi thao giảng và tập huấn khi đi làm, mình lúc nào cũng được nhường cho đặc quyền lên trình bày hộ nhóm. Không phải là mình giỏi cũng chẳng phải l mình tự tin gì đâu các bạn, mà tại mấy đứa còn lại đứa thì không giám, đứa thì chưa thuộc bài, đứa thì chưa lên bao giờ thành ra không ai lên thì mình phải lên thôi. Mà cũng nhờ thế, bây giờ mình phải cảm ơn các bạn ấy vì đã tạo điều kiện cho mình, nên khả năng nói trước đám đông cũng như thuyết trình của mình càng ngày càng được nâng cấp. Vậy nên dù cho xuất phát điểm ra sao mình nghĩ ai cũng có thể làm chủ được kỹ năng này, còn như thế nào á? Cùng mình đi hết bài viết này nhé.
Đầu tiên và quan trọng nhất đó là hai chữ “Tâm thế”
Mình không biết nếu là người khác khi hướng dẫn các bạn thì sẽ quan trọng điều gì nhất, nhưng với mình, không chỉ là thuyết trình, mà dù là đi làm việc hay đi hẹn hò thì tâm thế vẫn luôn là thứ được xem xét hàng đầu. Cụ thể với mình Tâm thế là vị trí của mình so với người đối diện.
Hôm nay bạn sẽ nói với tư cách là gì?
Đây là câu hỏi mỗi khi mình chuẩn bị đứng lên và nói với bất kì ai. Các bạn biết tại sao nó quan trọng không? Vì, nó sẽ giúp các bạn biết bạn là ai và đồng thời loại bỏ những sự lăn tăn không cần thiết. Nếu như hôm nay bạn là sinh viên và bạn trả bài tập cho thầy cô, thì rõ ràng khó có thể nào bạn am hiểu hơn những người hướng dẫn mình được vì họ là những người đã học, đã nghiên cứu, đã tích lũy được vô vàn kiến thức và kinh nghiệm trong lĩnh vực của họ, đó là lý do họ là giảng viên. Vậy nên, chúng ta sẽ biết rằng chắc chắn thầy cô sẽ góp ý cho bài này, có thể sẽ là nội dung, có thể sẽ là kiến thức mở rộng hoặc đôi khi đơn giản là cách làm slide. Thành ra việc của mình là chú trọng đến phần quan trọng nhất và trình bày một cách logic nhất có thể sau đó thầy cô sẽ giúp mình hoàn thiện nó.
Nhưng nếu với tâm thế là một giảng viên trình bày với sinh viên, thì thay vì chỉ soạn những phần nội dung chính, mình còn phải tìm kiếm những ví dụ thực tiễn, những câu chuyện dễ liên tưởng để sinh viên cảm thấy bài vở gần gũi, từ đó tiếp thu tích cực, thay vì cảm thấy lạ lẫm và lén bấm điện thoại trong giờ. Và đương nhiên trình bày với các bạn chưa có kinh nghiệm bằng mình thì sự thoải mái cũng sẽ tốt hơn rất nhiều so với trình bày với một đội ngũ chuyên gia.
Thứ hai, xác định nỗi sợ của chính mình.
Với một tâm thế đúng mình tin rằng bạn đã thành công đến 50% trước khi cả buổi thuyết trình bắt đầu. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn 50% nữa để giải quyết và vấn đề thứ hai mình muốn đề cập đó là xác định nỗi sợ của chính bạn. Nhiều bạn khi được hỏi “tại sao anh không thấy em lên thuyết trình bao giờ” thì có nói với mình rằng bạn ấy sợ, nhưng khi mình hỏi sâu hơn là sợ cái gì thì một số bạn không biết, một số bạn thì xoay vòng vòng một chặp mới suy nghĩ ra một vấn đề gì đó để nói về nỗi sợ của mình. Thế nhưng theo mình, việc xác định nỗi sợ thực sự hữu ích với tất cả mọi người.
Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng
Khi mà bạn biết được bạn sợ điều gì, thì việc bạn đi tìm được cách loại bỏ nỗi sợ cũng dễ dàng hơn rất nhiều.
Nếu bạn sợ đám đông, tips của mình dành cho bạn đó là đừng nhìn thẳng vào đám đông, hãy nhìn vào một điểm nào đó ở cuối khán phòng, có thể là cánh cửa, chân đèn hay gì đó tương tự thế. Điều này giúp bạn giảm chú ý về những người ngồi dưới, nhưng họ vẫn có cảm giác bạn đang nói với tất cả mọi người, bao gồm cả những người ở hàng ghế cuối cùng, nếu muốn tự nhiên hơn hãy đổi hướng sang nhìn ở cả hai góc nữa.
Nếu bạn sợ nói sai, hãy dành thời gian đủ nhiều trước khi bắt đầu để đứng trước gương, đám bạn, hoặc thú cưng của bạn và trình bày thử nhiều lần, nhiều đến mức không cần nhìn slide mà bạn vẫn có thể nói vanh vách. Sự nỗ lực sẽ chẳng bao giờ dư thừa, và thậm chí nếu bạn sai đôi chỗ, mọi người cũng không để ý đến mức như bạn nghĩ đâu.
Nếu bạn sợ giọng mình không hay, thì mình đã có một podcast dành cho các bạn muốn cải thiện giọng nói, các bạn có thể nghe thêm sau khi đọc hết blog này nhé.
Và nếu bạn còn nỗi sợ nào nữa, hãy cứ chia sẻ với mình biết đâu mình có cách giúp bạn.
Thứ ba, nắm rõ nội dung
Đây là một lời nhắc nhở cho các bạn dù đã quen với việc thuyết trình hay chưa. Việc nắm rõ nội dung ảnh hưởng rất nhiều đến cách bạn trình bày, càng nắm rõ bao nhiêu bạn càng trình bày tốt bấy nhiêu, hơn nữa ngoài những nội dung bạn trình bày nếu bạn có được khán giả phản hồi thì xác suất cao là bạn vẫn trả lời được một cách thỏa đáng. Cá nhân mình từng lên sân khấu với niềm tin mình sẽ ứng phó được với mọi trường hợp xảy ra, tuy nhiên sau một lần bị vặn đến mức không thể hồi đáp thỏa đáng thì đây là một vấn đề quan trọng mà mình muốn các bạn lưu tâm.
Một vấn đề khác khi nhắc đến việc nắm rõ nội dung đó là kiểm soát được mình sẽ dành bao nhiêu thời gian để trình bày những phần trọng yếu hay thời gian cho phép của chương trình. Điều yêu cầu các bạn nắm rõ đến mức chọn lọc được những gì chắc chắn phải nói và những gì sẽ dành để mở rộng vấn đề. Tips của mình đó là khi thuyết trình thử mình sẽ bấm đồng hồ xem mình thực tế mất bao lâu để trình bày, và cân đối dựa trên thời gian đó, và nhớ rằng trên sân khấu luôn có vô vàn điều có thể xảy ra, việc mình kiểm soát được những gì mình nói sẽ cho mình những lợi thế nhất định.
Thứ tư, sức mạnh của ngôn từ
Có lẽ bạn phải thuyết trình, nói và viết một thời gian đủ nhiều các bạn mới thấm được câu “Sức mạnh của ngôn từ”. Chưa cần nói đến những ngôn ngữ xa lạ, chỉ cần tiếng Việt thôi là mình đã thấy rất muôn màu muôn vẻ rồi. Cùng một vấn đề, các bạn có thể dùng nhiều cách để trình bày và mỗi cách cho một ấn tượng khác nhau, ví dụ:
- Xin kính chào quý thầy cô và các bạn, chào mừng các bạn đã đến với buổi thuyết trình ngày hôm nay.
- Chào mọi người, cảm ơn các bạn đã dành thời gian đến đây, hôm nay mình sẽ trao đổi với các bạn nội dung về “Bệnh tăng huyết áp”
- Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa quý vị khách quý, bệnh tăng huyết áp là một bệnh đang có tốc độ gia tăng nhanh nhất Thế giới với mỗi năm số người mắc mới lên đến hàng triệu người, vậy bệnh tăng huyết áp là gì, điều trị ra sao, xin mời quý vị cùng hướng lên sân khấu để đến theo dõi bài báo cáo ngày hôm nay của chúng tôi.
Với ba ví dụ trên các bạn cũng thấy mức độ trang trọng cũng như sự hấp dẫn là khác nhau cũng như phù hợp với những khung cảnh khác nhau, vì vậy bạn dùng từ sao cho đúng cho hay là cả một quá trình, không thể kì vọng vào sự thành công chỉ sau một lần bước lên sân khấu. Tuy nhiên nếu bạn là người mới bắt đầu mình cũng có một số tips dành cho bạn.
Các bạn đã từng nghe câu “Lời chào cao hơn mâm cỗ” chưa?
Bước lên sân khấu đừng bao giờ quên gửi một lời chào tới mọi người và cảm ơn khi phần của mình đã kết thúc, đó là nguyên tắc đầu tiên của mình dành cho các bạn. Dù bài các bạn có hay hay không sự lịch sự luôn là một điểm cộng trong mắt mọi người mà mình dễ dàng lấy được mà không hề tốn quá nhiều công sức.
Tiếp đến hãy tận dụng những từ nối, câu nối giữa những slide và khi chuyển ý, ví dụ:
- Vâng, rõ ràng rằng bệnh tăng huyết áp mang lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đến chúng ta, vậy chúng ta sẽ phải điều trị như thế nào?
Điều này sẽ giúp bài nói của các bạn được mượt mà và người nghe đánh giá cao sự nắm bài của các bạn từ đó có sự tin tưởng hơn vào người thuyết trình.
Thêm một ý nữa, khi nhận lời đóng góp hãy cảm ơn họ dù chưa biết có trả lời được hay không, đồng thời trả lời lại bằng những từ ít mang tính phản kháng ví dụ như “em nghĩ là”, “điều này có thể là” thay vì “tôi chắc chắn”, “tôi không” đi cùng với một thái độ thoải mái, tránh sự bảo thủ quá mức nhưng cũng tránh kiểu cợt nhà thiếu nghiêm túc
Thứ năm, sử dụng ngôn ngữ hình thể
Sẽ rất khó với những bạn mới khi chưa có kinh nghiệm nhưng vì mình đã đề cập tới nên mình cũng sẽ chia sẻ với các bạn một số tips để bạn làm quen dần:
- Với vị trí đứng, nếu được hãy đứng phía bên phải từ phía khán giả nhìn lên, vì con người đọc từ trái sang phải nên góc đứng này giúp mình dù có lỡ che mất một vài chữ khi di chuyển hay vận động thì khán giả vẫn suy luận được.
- Với chuyển động tay, mức di chuyển thường xuyên và hữu ích nhất là tay nằm trong khoảng từ thắt lưng tới ngực, mức độ uyển chuyển hay dứt khoát phụ thuộc vào những gì bạn muốn đưa đến cho khán giả, ví dụ muốn thể hiện sự vội vã hoặc tức giận hay thể hiện một cách dứt khoát, nhanh chóng, nhưng nếu muốn đề cập đến một điều gì đó bình yên, nhẹ nhàng thì động tác cần chậm rãi hơn, biên độ cũng ngắn hơn.
- Với chuyện động chân, hãy bước lên xuống trái phải nhẹ nhàng trong suốt thời gian nói, nhưng với biên động nhỏ, con người ta bị thu hút với những thứ chuyển động thế nhưng tránh đi cả sân khấu dễ khiến khán giả chóng mặt và mất tập trung, chỉ sử dụng các bước dài khi muốn thể hiện điều gì đó vội vã.
Ngoài ra, tóc tai, trang phục cũng là những thứ bạn nên chuẩn bị trước khi bắt đầu, điều này tốt cho cả bạn và cả ấn tượng của người xem. Có điều cái nó hơi cá nhân xíu nên mình chỉ lưu ý còn mỗi người sẽ có phong cách khác nhau ha.
Cuối cùng, trước khi bước lên sân khấu hãy hít một hơi thật sâu, và động viên mình “mọi thứ sẽ tốt đẹp thôi”, không có ai hiểu mình bằng chính mình và không có lời động viên nào tốt hơn lời động viên của chính mình. Dù đôi khi nổi sợ vẫn còn đó, sự tự tin vẫn còn thiếu đó nhưng hãy cứ làm đi, chỉ có làm mới khiến bạn đối mặt và xóa đi nỗi sợ trong mình.
Cảm ơn các bạn đã đọc hết bài viết này, hi vọng nó sẽ có ích với các bạn. Xin chào và hẹn gặp lại.
