Một chuyện dạo gần đây, khi đi làm đã được một thời gian, mình mớ dần khẳng định được đó là việc một người “giỏi” trông như thế nào và một người “dở” ra làm sao. Cái sự giỏi nó không phụ thuộc vào bằng cấp, chức vụ của người đó mà nó thể hiện cách họ tư duy có khoa học hay không?
Tư duy khoa học, theo mình là cách một người suy nghĩ và giải quyết một cách logic, có thứ tự và lý do rõ ràng. Người có Tư duy khoa học không làm việc rập khuôn theo nguyên tắc nào đó, cũng không phải là thích làm gì thì làm, thường thì họ sẽ là những người áp dụng “linh hoạt” cái nguyên tắc và ứng phó với sự thay đổi của công việc. Việc này giúp họ không vi phạm quy định, quy tắc nhưng vẫn xử lý công việc trôi chảy trong phạm vi cho phép, họ hạn chế được việc phải chạy vòng vòng, hỏi đi hỏi lại, và gần như khi đã làm thì họ nắm được kết quả đến 80-90%.
Ngược lại, với những người Tư duy thiếu khoa học, khi mình làm việc cùng mình cảm thấy rất phiền phức, không phải công việc đó họ không làm được nhưng vì nó không đi theo một sự logic, cũng thiếu sự ứng biến nên khi thì làm các bộ phận liên quan nổi điên, khi thì cứ phải hỏi đi hỏi lại, “xin phép” các sếp liên tục, khiến các sếp nổi cục luôn với cả bộ phận. Thậm chí công việc đấy dù đã lặp đi lặp lại nhiều lần nó vẫn không trôi chảy được.
Lấy đơn cử một ví dụ, công việc hiện tại của mình liên quan nhiều đến Tổ chức Nhân sự, lâu lâu sẽ có các đợt tập huấn, hội nghị và bộ phận của mình sẽ phải setup hết tất cả mọi thứ. Những buổi tập huấn nhỏ thì đôi khi sao cũng được, nhưng với những chương trình lớn thì khối lượng công việc vô cùng nhiều, nếu không “Tư duy khoa học” thì khó mà suôn sẻ công việc được. Và đây là các bước mình đã làm:
1. Đặt câu hỏi – Mình phải làm gì?
Tất cả các nội dung “phải làm” phải được liệt kê, không được quá chung chung, cũng không cần quá chi tiết nhưng phải đủ để mình có hướng giải quyết. Trong trường hợp này câu trả lời có thể là:
- Xem xét nội dung chương trình
- Sắp xếp thời gian địa điểm
- Sắp xếp diễn giả/khách mời
- Sắp xếp nhân viên
….
2. Đặt câu hỏi – Mình phải làm thế nào?
Công việc này mình đã từng làm chưa, nếu làm rồi thì lần trước có biến cố gì cần rút kinh nghiệm không? Nếu công việc mình chưa từng làm thì ai có kinh nghiệm có thể chỉ mình không? Nếu không thì ở bước này chúng ta mới phải chi tiết hóa thực sự nhưng câu trả lời phía trên.
Tại sao không chi tiết hóa ngay bước đầu? Để tránh việc bạn quá tập trung vào cái vi mô mà bỏ quên cái vĩ mô.
Một điều tuyệt đối cấm kỵ nữa khi làm việc đó là làm đến việc nào mới hỏi việc đấy, vì nhiều công việc rất tốn thời gian và nếu cứ chờ cái này xong mới làm cái khác thì sẽ nhiều khoảng thời gian chết. Việc kéo dài thời gian vừa làm chậm tiến độ vừa làm team rất mệt mỏi.
3. Đặt câu hỏi – Ai làm?
Bộ phận nào/ ai là người phụ trách, việc trả lời câu hỏi này giúp bạn không phải rối khi công việc nhiều, đôi khi chúng ta sẽ chủ quan vì “dễ mà” nhưng đến khi quá tải bạn mới thực sự thấy nó quan trọng. Kiểu như bên mình thì mời khách sẽ do Văn phòng làm, điều động nhân viên thì do Phòng Tổ chức làm, Chi quỹ thì Sếp kí, Kế hoạch tài chính giải ngân,… Phối hợp với vấn đề 2 ở trên biết làm như thế nào và ai làm mọi thứ sẽ rất nhanh chóng, không phải chờ đợi quá lâu để giải quyết một vấn đề.
4. Liệu có gì có thể bất thường xảy ra
Thường thì người có kinh nghiệm mới làm tốt được phần này nhưng điều đó không có nghĩa “newbie” không thể làm được, với Tư duy khoa họcchỉ cần thử đặt mình với những vai trò khác nhau bạn sẽ thấy có vấn đề cũng như cách giải quyết.
- Nếu mình làm diễn giả mà mic tự nhiên tắt thì phải làm sao nhỉ à Bộ phận kỹ thuật phải luôn chuẩn bị trước ít nhất 2 micro đầy pin.
- Nếu đến ngày mà trời mưa thì sao nhỉ à Luôn chuẩn bị hội trường dự phòng.
- ….
Lưu ý rằng mình chỉ quan tâm đến những vấn đề “lớn” và xác suất xảy ra cao nhất, còn những thứ “hiếm” kiểu “Lỡ có 1 quả tên lửa rời trúng thì mình nên làm gì nhỉ” thì …. thôi. Hãy nhớ rằng mình đang Tư duy Khoa học để giải quyết vấn đề, chứ không phải chuẩn bị kịch bản cho một bộ phim giả tưởng nào đó.
Trên đây là một ví dụ khá cơ bản và hoàn chỉnh – theo mình – để các bạn làm quen với Tư duy Khoa học trong công việc. Còn nếu bạn muốn xem các đồng nghiệp của mình có Tư duy Khoa học hay không thì chỉ cần từ 2 câu đầu tiên bạn đã gần như biết được kết quả rồi. Nếu họ suy nghĩ không tới nơi tới chốn, chỉ tập trung ở một số thứ một cách ngẫu nhiên thì đó là những biểu hiện của sự không khoa học. Như mình nói ở trên, họ vẫn có thể hoàn thành công việc được nhưng dễ gây rắc rối, vậy nên nếu để mọi thứ suôn sẻ hãy phân công những nhiệm vụ ít có khả năng gây rắc rối nhất hoặc điểm mạnh nhất/ quen việc nhất của họ để mình không phải vừa làm vừa giải quyết hậu quả.
Bài viết này mình nghĩ với nhiều bạn sẽ là “thừa” nếu công việc của bạn đang tiến triển tốt nhưng việc rèn luyện cho mình một Tư duy Khoa học không chỉ giúp bạn trong công việc mà còn cả trong cuộc sống. Viết thì nhiều nhưng thực ra khi các bạn đã quen, đã có kinh nghiệm bạn có thể đặt ra các câu hỏi và trả lời cho chúng một cách khoa học chỉ trong vài tích tắc. Từ đó tất cả các vấn đề của bạn được giải quyết một cách nhanh gọn, có thể đôi lúc không tối ưu nhưng chắc chắn sẽ ít sai lầm.
Một lần nữa kết quả của Tư duy Khoa học (loại rèn luyện) không đến từ ngày 1 ngày 2 nên để bản thân mình cải thiện hơn các bạn sẽ phải kiên trì, và chắc chắn kết quả sẽ rất tuyệt vời. Hãy thử xem sao nhé.
