Đầu tiên, như thế nào là một ý tưởng nghiên cứu tốt?

Một ý tưởng nghiên cứu tốt theo mình đảm bảo những tiêu chí sau:

• Nghiên cứu phải có khả năng thực hiện được (Khả thi về nguồn lực và thời gian)
• Nghiên cứu phải dựa trên nền tảng khoa học (Tính khoa học)
• Nghiên cứu phải đóng góp vào nền tri thức chung: Tìm ra cái mới hoặc tìm được cái mới trong cái cũ (Tính mới)
• Nghiên cứu có thể ứng dụng hoặc làm tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo. (Tính ứng dụng)

Thứ hai, những nguồn tìm ý tưởng nghiên cứu

1. Cuộc sống quanh ta

Về bản chất, nghiên cứu khoa học là tìm ra những điều mới trong cuộc sống này, vì vậy nơi tìm ý tưởng tốt nhất đó chính là cuộc sống của chính bạn, những điều vẫn diễn ra hằng ngày, những thứ mà chúng ta đôi khi vô tình bật ra những câu hỏi:

– Sao hôm nay xe đông thế nhỉ? (Cuối tuần hay có sự kiện gì?)

– Trời nắng thế này có bị cháy da không? (Cường độ và thời gian là bao nhiêu?)

…

Đối với mình và đồng nghiệp cuộc sống gắn bó với bệnh viện và phòng khám thì những câu hỏi sẽ có phần thiên về chuyên môn hơn như:

– Bệnh nhân dùng thuốc này thì bao lâu khỏi nhỉ?

– Bệnh nhân ngồi chờ khám bệnh có lâu quá không ta?

Từ những câu hỏi này ta dần đi tìm câu trả lời và những ý tưởng sơ khai nhất dần được hình thành.

2. Ý tưởng nghiên cứu từ chuyên môn nghề nghiệp

Tiếp theo ý trên nhưng không chỉ xuất phát từ những câu hỏi tầm phào, mà đã dần có sự quan tâm nhất định trên cơ sở chuyên môn của bản thân. Những đề tài chất lượng nhất thường đến từ sự hiểu biết thực sự của bản thân, việc của mình là đặt ra những câu hỏi đủ sâu để thu hẹp phạm vi ý tưởng. Ví dụ:

– Q: Bạn chuyên ngành nào?

– A: Mình chuyên ngành Y học Dự phòng

– Q: Chuyên ngành này có những mảng lớn nào?

– A: Dịch tễ học, Sức khoẻ nghề nghiệp, An toàn vệ sinh thực phẩm, Tiêm chủng, Quản lý Y tế,…

– Q: Bạn quan tâm/yêu thích/ hiểu biết sâu về mảng nào?

– A: Quản lý Y tế

– Q: Trong quản lý y tế có những thành phần nào nổi cộm?

– A: Kinh tế Y tế, Quản lý trang thiết bị vật tư, Quản lý con người, Quản lý hệ thống thông tin bệnh viện,…

Cứ tiếp tục những câu hỏi như vậy, ta dần đi sâu vào lĩnh vực của mình, những vấn đề mình biết, những vấn đề gặp bất cập mà chưa có lời giải, từ đó phát kiến ra những ý tưởng nghiên cứu.

3. Phá bỏ rào cản của người khác

Trong nhiều nghiên cứu, đặc biệt các nghiên cứu nước ngoài thường có phần “Hạn chế nghiên cứu”, đây là phần mà tác giả tự nhận xét về đề tài của mình, là gợi ý quan trọng cho những đề tài tiếp theo, vậy nên khi đọc nghiên cứu của người khác đừng chỉ quan tâm kết quả mà hãy quan tâm cả hạn chế của họ để từ đó khai thác và trả lời cho phần hạn chế đó.

4. Đi ngược – nghiên cứu từ những gì đang có

Một kiểu nghiên cứu có phần hơi ngược đời đó là đi từ những gì đang có. Các bạn trong các đơn vị hàng năm đều có những số liệu được thống kê ví dụ như: Ca bệnh, cách điều trị, thời gian điều trị, kết quả điều trị của bệnh nhân, thuốc đã sử dụng,… Từ những dữ liệu đang có, ta nhận thấy có điều cần nghiên cứu, kiểu như: “Hình như dùng thuốc X bệnh nhân giảm thời gian nằm viện thì phải” từ đó đem vào phân tích và trả lời câu hỏi của chính mình.

Thứ ba, Đi sâu vào ý tưởng

Ý tưởng sơ bộ đã có rồi nhưng làm gì với những ý tưởng đấy bây giờ? Và đây là cách mình đào sâu và tiếp cận ý tưởng:

– Đi tìm/phân tích cái mới: Bệnh này có yếu tố gây bệnh mới không? Có cách điều trị mới không? Có đối tượng nào khu vực địa lý nào chưa được nghiên cứu không? Các bạn nên hiểu rộng chữ MỚI, đôi khi không cần mới hoàn toàn, mới đến tầm thế giới, mà với những người vừa bắt đầu hãy cứ tìm cái mới với mình và với đồng nghiệp những người xung quanh mình cái đã.

– Tìm cái mới trong cái cũ: Hiện tại có những cách làm/ phương pháp điều trị “cũ” nào? Cách làm này đã được đánh giá hiệu quả chưa? Hay có nhiều cách làm nhưng đã biết cách nào tốt hơn không? Nếu tốt hơn thì theo nghĩa nào? Bệnh nhân giảm thời gian điều trị hay tiết kiệm hơn về chi phí cho Bệnh nhân hay ít tốn vật tư hơn cho Bệnh viện?

– Tham khảo nghiên cứu của người khác: Quan điểm của mình dành cho những bạn “mới làm nghiên cứu”, hiếm khi nào chúng ta có một ý tưởng mới hoàn toàn, đa phần những gì chúng ta nghĩ đã có người đề cập rồi, chỉ có điều họ có thể khác đôi chút về đối tượng, khu vực địa lý hay phương pháp tiếp cận thôi, nên không tội gì chúng ta phải mò mẫm trong bóng tối cả, cứ lên Google và tìm những đề tài tương tự để tham khảo, từ đó có thêm kiến thức và nâng cấp ý tưởng của mình.

Cuối cùng, chốt ý tưởng nghiên cứu

Đi từ dễ đến khó như trên mục tiêu cuối cùng là phải chốt được ý tưởng nghiên cứu. Các bạn hãy đọc lại phần 1 xem ý tưởng đã thoả mãn 4 điều cho một ý tưởng nghiên cứu tốt chưa? Nếu chưa còn thiếu điểm nào? Hãy sửa đổi, bổ sung cho nó. Nếu không tìm được cách sửa hoặc sửa rồi mà vẫn thấy sai sai, hãy tìm đến những đồng nghiệp những anh chị và nếu có là cố vấn trong lĩnh vực của mình để họ giúp đỡ, hoàn thiện và thậm chí vẽ luôn cho mình hướng đi gợi ý.

Trên đây là chia sẻ của mình về việc đi tìm ý tưởng nghiên cứu, hi vọng nó sẽ giúp ích cho các bạn. Để tìm thêm những bài viết, hướng dẫn của mình hãy tìm từ khoá @drsonghieu ở mọi nơi. Chúc các bạn thành công.

Đầu tiên và quan trọng nhất đó là hai chữ “Tâm thế” 

Mình không biết nếu là người khác khi hướng dẫn các bạn thì sẽ quan trọng điều gì nhất, nhưng với mình, không chỉ là thuyết trình, mà dù là đi làm việc hay đi hẹn hò thì tâm thế vẫn luôn là thứ được xem xét hàng đầu. Cụ thể với mình Tâm thế là vị trí của mình so với người đối diện.  

Hôm nay bạn sẽ nói với tư cách là gì?

Đây là câu hỏi mỗi khi mình chuẩn bị đứng lên và nói với bất kì ai. Các bạn biết tại sao nó quan trọng không? Vì, nó sẽ giúp các bạn biết bạn là ai và đồng thời loại bỏ những sự lăn tăn không cần thiết. Nếu như hôm nay bạn là sinh viên và bạn trả bài tập cho thầy cô, thì rõ ràng khó có thể nào bạn am hiểu hơn những người hướng dẫn mình được vì họ là những người đã học, đã nghiên cứu, đã tích lũy được vô vàn kiến thức và kinh nghiệm trong lĩnh vực của họ, đó là lý do họ là giảng viên. Vậy nên, chúng ta sẽ biết rằng chắc chắn thầy cô sẽ góp ý cho bài này, có thể sẽ là nội dung, có thể sẽ là kiến thức mở rộng hoặc đôi khi đơn giản là cách làm slide. Thành ra việc của mình là chú trọng đến phần quan trọng nhất và trình bày một cách logic nhất có thể sau đó thầy cô sẽ giúp mình hoàn thiện nó. 

Nhưng nếu với tâm thế là một giảng viên trình bày với sinh viên, thì thay vì chỉ soạn những phần nội dung chính, mình còn phải tìm kiếm những ví dụ thực tiễn, những câu chuyện dễ liên tưởng để sinh viên cảm thấy bài vở gần gũi, từ đó tiếp thu tích cực, thay vì cảm thấy lạ lẫm và lén bấm điện thoại trong giờ.  Và đương nhiên trình bày với các bạn chưa có kinh nghiệm bằng mình thì sự thoải mái cũng sẽ tốt hơn rất nhiều so với trình bày với một đội ngũ chuyên gia.

Thứ hai, xác định nỗi sợ của chính mình.

Với một tâm thế đúng mình tin rằng bạn đã thành công đến 50% trước khi cả buổi thuyết trình bắt đầu. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn 50% nữa để giải quyết và vấn đề thứ hai mình muốn đề cập đó là xác định nỗi sợ của chính bạn. Nhiều bạn khi được hỏi “tại sao anh không thấy em lên thuyết trình bao giờ”  thì có nói với mình rằng bạn ấy sợ, nhưng khi mình hỏi sâu hơn là sợ cái gì thì một số bạn không biết, một số bạn thì xoay vòng vòng một chặp mới suy nghĩ ra một vấn đề gì đó để nói về nỗi sợ của mình.  Thế nhưng theo mình, việc xác định nỗi sợ thực sự hữu ích với tất cả mọi người. 

Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng

Khi mà bạn biết được bạn sợ điều gì, thì việc bạn đi tìm được cách loại bỏ nỗi sợ cũng dễ dàng hơn rất nhiều. 

Nếu bạn sợ đám đông, tips của mình dành cho bạn đó là đừng nhìn thẳng vào đám đông, hãy nhìn vào một điểm nào đó ở cuối khán phòng, có thể là cánh cửa, chân đèn hay gì đó tương tự thế. Điều này giúp bạn giảm chú ý về những người ngồi dưới, nhưng họ vẫn có cảm giác bạn đang nói với tất cả mọi người, bao gồm cả những người ở hàng ghế cuối cùng, nếu muốn tự nhiên hơn hãy đổi hướng sang nhìn ở cả hai góc nữa.

Nếu bạn sợ nói sai, hãy dành thời gian đủ nhiều trước khi bắt đầu để đứng trước gương, đám bạn, hoặc thú cưng của bạn và trình bày thử nhiều lần, nhiều đến mức không cần nhìn slide mà bạn vẫn có thể nói vanh vách. Sự nỗ lực sẽ chẳng bao giờ dư thừa, và thậm chí nếu bạn sai đôi chỗ, mọi người cũng không để ý đến mức như bạn nghĩ đâu.

Nếu bạn sợ giọng mình không hay, thì mình đã có một podcast dành cho các bạn muốn cải thiện giọng nói, các bạn có thể nghe thêm sau khi đọc hết blog này nhé.

Và nếu bạn còn nỗi sợ nào nữa, hãy cứ chia sẻ với mình biết đâu mình có cách giúp bạn.

Thứ ba, nắm rõ nội dung 

Đây là một lời nhắc nhở cho các bạn dù đã quen với việc thuyết trình hay chưa. Việc nắm rõ nội dung ảnh hưởng rất nhiều đến cách bạn trình bày, càng nắm rõ bao nhiêu bạn càng trình bày tốt bấy nhiêu, hơn nữa ngoài những nội dung bạn trình bày nếu bạn có được khán giả phản hồi thì xác suất cao là bạn vẫn trả lời được một cách thỏa đáng. Cá nhân mình từng lên sân khấu với niềm tin mình sẽ ứng phó được với mọi trường hợp xảy ra, tuy nhiên sau một lần bị vặn đến mức không thể hồi đáp thỏa đáng thì đây là một vấn đề quan trọng mà mình muốn các bạn lưu tâm.

Một vấn đề khác khi nhắc đến việc nắm rõ nội dung đó là kiểm soát được mình sẽ dành bao nhiêu thời gian để trình bày những phần trọng yếu hay thời gian cho phép của chương trình. Điều yêu cầu các bạn nắm rõ đến mức chọn lọc được những gì chắc chắn phải nói và những gì sẽ dành để mở rộng vấn đề. Tips của mình đó là khi thuyết trình thử mình sẽ bấm đồng hồ xem mình thực tế mất bao lâu để trình bày, và cân đối dựa trên thời gian đó, và nhớ rằng trên sân khấu luôn có vô vàn điều có thể xảy ra, việc mình kiểm soát được những gì mình nói sẽ cho mình những lợi thế nhất định.

Thứ tư, sức mạnh của ngôn từ

Có lẽ bạn phải thuyết trình, nói và viết một thời gian đủ nhiều các bạn mới thấm được câu “Sức mạnh của ngôn từ”. Chưa cần nói đến những ngôn ngữ xa lạ, chỉ cần tiếng Việt thôi là mình đã thấy rất muôn màu muôn vẻ rồi. Cùng một vấn đề, các bạn có thể dùng nhiều cách để trình bày và mỗi cách cho một ấn tượng khác nhau, ví dụ:

• Xin  kính chào quý thầy cô và các bạn, chào mừng các bạn đã đến với buổi thuyết trình ngày hôm nay.
• Chào mọi người, cảm ơn các bạn đã dành thời gian đến đây, hôm nay mình sẽ trao đổi với các bạn nội dung về “Bệnh tăng huyết áp”
• Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa quý vị khách quý, bệnh tăng huyết áp là một bệnh đang có tốc độ gia tăng nhanh nhất Thế giới với mỗi năm số người mắc mới lên đến hàng triệu người, vậy bệnh tăng huyết áp là gì, điều trị ra sao, xin mời quý vị cùng hướng lên sân khấu để đến theo dõi bài báo cáo ngày hôm nay của chúng tôi.

Với ba ví dụ trên các bạn cũng thấy mức độ trang trọng cũng như sự hấp dẫn là khác nhau cũng như phù hợp với những khung cảnh khác nhau, vì vậy bạn dùng từ sao cho đúng cho hay là cả một quá trình, không thể kì vọng vào sự thành công chỉ sau một lần bước lên sân khấu. Tuy nhiên nếu bạn là người mới bắt đầu mình cũng có một số tips dành cho bạn.

Các bạn đã từng nghe câu “Lời chào cao hơn mâm cỗ” chưa?

Bước lên sân khấu đừng bao giờ quên gửi một lời chào tới mọi người và cảm ơn khi phần của mình đã kết thúc, đó là nguyên tắc đầu tiên của mình dành cho các bạn. Dù bài các bạn có hay hay không sự lịch sự luôn là một điểm cộng trong mắt mọi người mà mình dễ dàng lấy được mà không hề tốn quá nhiều công sức.

Tiếp đến hãy tận dụng những từ nối, câu nối giữa những slide và  khi chuyển ý, ví dụ:

• Vâng, rõ ràng rằng bệnh tăng huyết áp mang lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đến chúng ta, vậy chúng ta sẽ phải điều trị như thế nào?

Điều này sẽ giúp bài nói của các bạn được mượt mà và người nghe đánh giá cao sự nắm bài của các bạn từ đó có sự tin tưởng hơn vào người thuyết trình.

Thêm một ý nữa, khi nhận lời đóng góp hãy cảm ơn họ dù chưa biết có trả lời được hay không, đồng thời trả lời lại bằng những từ ít mang tính phản kháng ví dụ như “em nghĩ là”, “điều này có thể là” thay vì “tôi chắc chắn”, “tôi không” đi cùng với một thái độ thoải mái, tránh sự bảo thủ quá mức nhưng cũng tránh kiểu cợt nhà thiếu nghiêm túc

Thứ năm, sử dụng ngôn ngữ hình thể

Sẽ rất khó với những bạn mới khi chưa có kinh nghiệm nhưng vì mình đã đề cập tới nên mình cũng sẽ chia sẻ với các bạn một số tips để bạn làm quen dần:

• Với vị trí đứng, nếu được hãy đứng phía bên phải từ phía khán giả nhìn lên, vì con người đọc từ trái sang phải nên góc đứng này giúp mình dù có lỡ che mất một vài chữ khi di chuyển hay vận động thì khán giả vẫn suy luận được. 
• Với chuyển động tay, mức di chuyển thường xuyên và hữu ích nhất là tay nằm trong khoảng từ thắt lưng tới ngực, mức độ uyển chuyển hay dứt khoát phụ thuộc vào những gì bạn muốn đưa đến cho khán giả, ví dụ muốn thể hiện sự vội vã hoặc tức giận hay thể hiện một cách dứt khoát, nhanh chóng, nhưng nếu muốn đề cập đến một điều gì đó bình yên, nhẹ nhàng thì động tác cần chậm rãi hơn, biên độ cũng ngắn hơn.
• Với chuyện động chân, hãy bước lên xuống trái phải nhẹ nhàng trong suốt thời gian nói, nhưng với biên động nhỏ, con người ta bị thu hút với những thứ chuyển động thế nhưng tránh đi cả sân khấu dễ khiến khán giả chóng mặt và mất tập trung, chỉ sử dụng các bước dài khi muốn thể hiện điều gì đó vội vã.

Ngoài ra, tóc tai, trang phục cũng là những thứ  bạn nên chuẩn bị trước khi bắt đầu, điều này tốt cho cả bạn và cả ấn tượng của người xem. Có điều cái nó hơi cá nhân xíu nên mình chỉ lưu ý còn mỗi người sẽ có phong cách khác nhau ha.

Cuối cùng, trước khi bước lên sân khấu hãy hít một hơi thật sâu, và động viên mình “mọi thứ sẽ tốt đẹp thôi”, không có ai hiểu mình bằng chính mình và không có lời động viên nào tốt hơn lời động viên của chính mình. Dù đôi khi nổi sợ vẫn còn đó, sự tự tin vẫn còn thiếu đó nhưng hãy cứ làm đi, chỉ có làm mới khiến bạn đối mặt và xóa đi nỗi sợ trong mình.

Cảm ơn các bạn đã đọc hết bài viết này, hi vọng nó sẽ có ích với các bạn. Xin chào và hẹn gặp lại.

• Anh Hiếu ra trường có tính học thạc sĩ không anh?
• Anh ơi, theo anh,  em nên học thạc sĩ hay đi làm?
• …

Từ hồi chuẩn bị ra trường mình đã được nhiều bạn hỏi về chuyện học thạc sĩ, thậm chí có các anh chị khoá trước, đôi khi tin tưởng mình nên có tham khảo ý kiến về cả chuyện nên học ThS hay Chuyên khoa I. Hồi ấy mặc dù đã có quan điểm riêng về vấn đề này, nhưng để chia sẻ rộng rãi với một đứa chưa tốt nghiệp Đại học thì có vẻ không uy tín lắm cũng như chính mình cũng cảm thấy chưa đủ kinh nghiệm, bây giờ, khi đã quyết định học Thạc sĩ mình mạn phép chia sẻ quan điểm của mình, cũng như nếu bạn nào đang phân vân vấn đề này mình hi vọng có thể giúp được bạn.

.

Quay lại khoảng thời gian ấy, có bạn tâm sự với mình: “Em cảm thấy chưa sẵn sàng để đi làm, em giờ ra chả biết làm gì cả, chắc em đi học Thạc sĩ anh ạ”. Mặc dù quan điểm này không sai, “muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học” nhưng đối với mình CHỈ NÊN ĐI HỌC THẠC SĨ KHI ĐÃ ĐI LÀM MỘT THỜI GIAN!

.

 Thứ nhất, nếu như bạn như người bạn phía trên của mình, học để “biết việc” thì xin chia buồn…vì nếu học ĐH cho các bạn một nùi lý thuyết (và một chút thực hành) thì học Thạc sĩ cũng sẽ cho các bạn thêm một nùi lý thuyết nữa cộng với kiến thức nghiên cứu căn bản, còn về kỹ năng “chiến đấu” thì chẳng thấm vào đâu, nếu có cũng chỉ là kiến tập trong môi trường “hoàn hảo” khó áp dụng trong thực tế.

.

Thứ hai, học Thạc sĩ có thể coi như một khoản đầu tư vì tốn kém thời gian và tiền bạc, cũng như một số chi phí cơ hội khác, thế nên hiếm ai học một thời gian rồi bỏ hay đổi ngành. Nó khác với việc các bạn đi làm, làm cái này không hợp các bạn làm cái khác, làm bệnh viện này không ổn thì làm phòng khám kia. Thành ra khi đi làm một thời gian, trải nghiệm đủ nhiều các bạn dần định hướng được mình thích chuyên ngành gì, có nên đi theo ngành đó hay không, từ một tâm thế tốt các bạn có thể hoàn thành chương trình thuận lợi, ít khó khăn hơn.

.

Thứ ba, đi làm một thời gian bạn biết mình “học thạc sĩ để làm gì?”, thoạt nghe hơi “ngố tàu” nhưng nếu xem kỹ các bạn sẽ thấy rằng cùng là học thạc sĩ mỗi người sẽ có mục đích khác nhau:

– Người thì học chỉ cần tấm bằng để hợp thức hoá chức vụ

– Người thì muốn đào sâu vào chuyên ngành, áp dụng cho công việc, cũng như lấy đà học lên Tiến sĩ

– Người thì muốn có thêm kiến thức vừa sâu cho mình vừa để hướng dẫn người khác

…

Như vậy, với mỗi lý do, tâm thế của người học sẽ khác nhau, sẽ tiếp thu khác nhau và việc học thạc sĩ sẽ là gánh nặng hoặc cơ hội sẽ khác nhau ở mỗi người.

.

Cá nhân mình sau khi đi làm một thời gian, cảm thấy phù hợp với môi trường giáo dục Y khoa, thế là mình quyết định học thạc sĩ, việc có bằng Thạc sĩ hay Tiến sĩ trong môi trường này là tất yếu vì là quy chuẩn quốc gia, cũng như cá nhân mình mong muốn mình có kiến thực thực sự đủ sâu để truyền dạy cho sinh viên. Nhưng vẫn còn lý do …

…. Vấn đề này không phải ai cũng quan tâm, nhưng với mình thì có, đó là “tài chính” đi làm rồi, mình mới có khả năng chi trả cho chính việc học của mình, gia đình mình đã lo cho mình suốt gần hai mươi năm đi học, đến đây mình phải dần tự lo cho mình. Tiền học phí Thạc sĩ tuỳ chương trình, tuỳ trường sẽ có mức giá khác nhau, với mình là khoảng 6-70 triệu, một đứa sinh viên mới ra trường ăn chưa đủ ăn thì lấy đâu ra tiền đi học? Chỉ có đi làm mới giải quyết được vấn đề ấy, khi có một nguồn kinh tế “tàm tạm” thì việc đi học mới dễ thở hơn được các bạn ạ.

.

Rõ ràng rằng việc đi học với những “con người bình thường” như mình là một vấn đề hết sức quan trọng, thế nên cần một lượng thời gian và kinh nghiệm sống nhất định để quyết định. Các bạn khác, hoàn cảnh khác, có lẽ suy nghĩ cũng sẽ khác, nếu có, hãy chia sẽ thêm với mình nhé, còn những bạn đang trăn trở, mình hi vọng bài viết này có ích cho các bạn. Smile ^^!!

Gia Thanh Nguyen

• ¹Melbourne School of Population and Global Health, The University of Melbourne, Melbourne, VIC, Australia
• ²Faculty of Public Health, Hue University of Medicine and Pharmacy, Hue University, Hue, Vietnam
• ³Faculty of Medicine, Duy Tan University, Da Nang, Vietnam
• ⁴Department of General Administration, School of Medicine, Duy Tan University, Da Nang, Vietnam
• ⁵Department of Food, Life and Environmental Sciences, Yamagata University, Yamagata, Japan

ORIGINAL RESEARCH article

Journal: Front. Public Health, 24 September 2021
Sec. Environmental health and Exposome
https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.720006

Background: The amount of waste generated has been increasing over the years. Meanwhile, the capacity of solid waste management facilities (SWMFs) for waste disposal does not meet the needs, resulting in adverse consequences on the natural environment and health of residents living near these plants, which can significantly degrade their quality of life (QoL). This study aims to evaluate the QoL of residents living near an SWMF and the potential impacts it has on the residents.

Methods: A cross-sectional descriptive study was conducted involving 801 subjects, aged 18 and above, who live near the SWMF of Hue City, Vietnam. The QoL of the subjects was quantitatively assessed using the WHO QoL assessment scale (WHOQOL-BREF). The general, health, and environmental factors influencing QoL were identified using bivariate and multivariate logistic regression analyses.

Results: About 22.6% of the subjects had a good QoL. In particular, the proportions for good psychological health (6.9%) and environment (13.6%) were low, indicating an influence of the SWMF. Significant factors that degraded the QoL of residents were less education defined by not graduating from high school (odds ratio, OR = 2.78; 95% CI = 1.09–7.06), poor health status (OR = 2.50; 95% CI: 1.56–4.01), dissatisfaction with water quality (OR = 2.41; 95% CI: 1.10–5.25), and unacceptance of the SWMF presence (OR = 1.70; 95% CI: 1.11–2.60). Moreover, subjects living within 2 km of the plant had dermatological diseases and digestive disorders more frequently than those who lived away from the plant. They also reported more complaints regarding water, air, and soil quality, which were likely due to the operation of the SWMF.

Conclusions: Burying and disposing of solid waste at the SWMF might lead to the degradation of the surrounding water and soil environments, and its collection and transportation are considered to cause odor and dust. The efforts of responsible authorities to strictly supervise and inspect these activities at the SWMF are essential, not only to protect the surrounding environment but also to improve the QoL of those who live nearby these plants.

Tại sao mình lại suy nghĩ đến chuyện này? Hmm. Nếu các bạn để ý thì ngay lúc này, ngay bây giờ, chỉ cần bạn mở facebook, instagram hay bất kì trang mạng xã hội nào sẽ bị đập ngay vào mặt vô vàn các kiểu triết lý sống, nào là: 30 tuổi phải thế này, 25 tuổi phải thế kia, 10 điều phải làm để tuổi trẻ không hối tiếc,… blah blah,…  thế nhưng nếu tất cả cùng làm một điều gì đấy, thì phải chăng cuộc sống này sẽ là một hình vuông, và chúng ta đều bị bó trong những quy chuẩn của người khác. Chắc chắn là không, vì cuộc sống này từ trước đến nay luôn muôn màu muôn vẻ, và đó là lý do người ta gọi nó là “cuộc sống” chứ không phải “cột sống”. Chưa kể họ chỉ nêu ra những triết lý, chứ chả ai chỉ cho mình cách “làm thế nào để có tiền đi Du lịch nước ngoài một mình”! hay “làm thế nào để có người yêu đẹp trai, nhà giàu, biết quan tâm chăm sóc nếu mình là một cô gái xấu xí, tồi tệ, thiếu nghị lực” cả :v

Bỏ qua những thứ “triết vô lý” phía trên, có một số nhà khoa học, vĩ nhân hay triết gia nêu lên một số mô hình về cuộc sống, mỗi mô hình đều có lý lẽ của họ và hiện cũng nhiều người áp dụng.

Một mô hình mình đã từng thích đó là mô hình “bếp lửa”, lý thuyết này cho rằng cuộc sống của chúng ta là “một cái bếp có 4 lò” gồm: Sức khỏe – Gia đình – Sự nghiệp và Bạn bè. Một người muốn thành công trong cuộc sống phải “chịu khó” tắt 2 lò đi để 2 lò còn lại cháy đượm, và nếu muốn “rực rỡ” thì phải chọn 1 và tắt 3. Với lý thuyết này chúng ta sẽ có một nguồn lực chung hữu hạn như thời gian, tiền bạc, sức khỏe,… và vì nó hữu hạn nên không thể có 4 thứ cùng rực rỡ. Thời gian mình áp dụng mô hình này mình đã chọn Sự nghiệp và bạn bè, nếu các bạn có biết mình thời gian khoảng 2013-2018 thì mình là một người hoạt động xã hội – gọi một cách tích cực – là sôi nổi. Có những tuần mình chạy sự kiện gần như cả 7 ngày và ngày nào cũng về trọ lúc khoảng 12-1h sáng. Mình có được tiếng tăm, profile khủng khiếp, đi đâu cũng có bạn đón tiếp, ăn nhậu (chủ yếu là hoạt động, làm sự kiện cùng), trong thời gian ấy mình thấy “ôi, mình đỉnh vl”, nhưng như đã nói ở trên, mình chọn 2 bếp thì 2 bếp còn lại …  nguội dần. Về sức khỏe mình đã từng đi khám vì nôn ra máu, loét dạ dày,… và đôi khi là một vài bệnh vặt khác, hậu quả của việc thức khuya, cày đêm, bỏ bữa. Về gia đình mình hiếm khi gọi điện về nhà, thường thì một tháng một lần, và để làm gì thì các bạn sinh viên cũng biết rồi đấy. Hehe.

Mô hình này giúp mình học được cách đặt mục tiêu, học cách đánh đổi, nhưng nó làm mình quên đi mất rằng nguồn lực có thể được sinh ra, tái sử dụng và sự “thành công” với mỗi người là khác nhau.

Mô hình bánh xe – Một mô hình mình biết được khi theo dõi các kênh Youtube dạy làm giàu (Yah, ai rồi cũng sẽ làm giàu thôi), Mô hình này quy định rằng có 8 phần cấu tạo nên một chiếc “bánh xe” gồm: Sức khỏe, Tinh thần, phát triển bản thân, mối quan hệ, sự nghiệp, tài chính, sở thích và đóng góp xã hội. Với mô hình này trước khi bắt đầu bạn sẽ phải đánh giá bản thân, xem mình đang trong trạng thái như thế nào,  “chiếc bánh xe” của mình đang lệch về phía nào, từ đó đưa ra phương án để cải thiện những điều mình thiếu, mục tiêu làm sao cho chiếc bánh xe của mình càng tròn càng tốt, vì chiếc bánh xe tròn mới có thể đi được xa.

Có một điểm tương tự với mô hình bếp lửa đó là mình sẽ “chọn những điều quan trọng”, có điều hơi khác hơn một chút đó là những gì mình chọn sẽ làm điểm đang yếu và điểm này sẽ thay đổi về mặt thời gian. Về cơ bản mình nghĩ nó tốt hơn mô hình bếp lửa chút xíu vì nó phân chia chi tiết các phần hơn, thể hiện được sự tương quan giữa các phần của bánh xe. Nếu các bạn thấy thích có thể tìm hiểu thêm ha, tài liệu về cái này rất nhiều.

Mô hình của riêng mình – Thùng rượu vang

Mình không nghiện rượu, thậm chí là ngày xưa rất ghét những người uống rượu, nhưng về cơ bản một chút rượu mỗi ngày cũng chill chill mà hí hí. Đùa đấy. Mô hình Thùng rượu vang là “hình dáng” cuộc sống hiện tại mình định nghĩa cho riêng mình. Nếu như các bạn không biết thì thùng rượu vang có một số đặc điểm như sau:

–         Làm bằng nhiều miếng ván/gỗ

–         Các miếng ván/gỗ phải thật khít với nhau.

–         Lượng rượu trong thùng sẽ bằng với thanh gỗ thấp nhất nếu đóng lệch.

Cuộc sống của mình cũng như vậy, vốn dĩ nó là một tổng thể của nhiều mảnh ghép và bao nhiêu mảnh thì tùy người đóng, dùng vài mảnh to hay nhiều mảnh nhỏ đều được. Đương nhiên nếu các mảnh ghép đều nhau thì sẽ đẹp hơn, nhưng nếu có lệch 1 chút cũng không sao, chúng ta đâu ai giống ai phải không? Điều quan trọng nhất là những mảnh này phải thật khít với nhau – mọi chuyện trong cuộc sống đều có mối liên kết nhất định. Bất kì một mảnh ghép nào lệch tạo ra lỗ thủng hay thiếu cân bằng thì rượu cũng chỉ đựng được đến đó mà thôi.   

Áp dụng mô hình này như thế nào?

Với mô hình này mình sẽ ghi nhận các mảnh ghép lớn của cuộc đời mình (Sức khỏe – Tình cảm – Sự nghiệp) nhưng không phủ nhận những mảnh ghép khác nhỏ hơn. Điều đó giúp mình phát triển theo hướng cân bằng, mình không dành bộ toàn bộ thời gian, sức lực vào một chỗ mà phân bổ nó theo những phần phù hợp và trong những khoảng thời gian phù hợp. Ví dụ với sự nghiệp mỗi ngày mình có 8h ở văn phòng thì mình sẽ cố gắng tập trung giải quyết các vấn đề tối ưu nhất, hạn chế làm việc ngoài giờ.  Về sức khỏe, vì không phải làm việc ngoài giờ nên thời gian đi ngủ của mình tương đối ổn định, khoảng 6h mỗi đêm, đồng thời mình cũng có thời gian vận động nhẹ buổi sáng và 30p-1h tập thể dục buổi chiều. Về tình cảm buổi tối mình hoàn toàn có thể gọi điện cho mẹ tầm 30p-1h gì đấy, hoặc chém gió đi chơi với bạn bè, cả hai hoạt động này đều không cần theo chu kỳ và thường xuyên nên hoàn toàn cân bằng được. Thời gian còn lại mình có thể để dành để phát triển bản thân, giải trí,… cũng rất okay. Khi mọi thứ có vẻ khá cân bằng chúng sẽ giúp mình tốt hơn lên. Tập thể dục để có sức khỏe tốt thì làm việc mới hiệu quả, làm việc hiệu quả thì sẽ phát triển được bản thân, sẽ có tiền để đi chơi với bạn bè, để mua quà cho gia đình khi về tết, thế là tình cảm sẽ tốt lên. Tình cảm tốt lên thì thấy thoải mái, cảm giác phấn khởi để lại tập thể dục….

Nhiều người nghĩ mình là con người tích cực, thực ra thì không hẳn, nhưng với cái hình dạng cuộc sống kiểu Thùng rượu như trên thì khi mình gặp một vấn đề tiêu cực sẽ đều được hỗ trợ, giải quyết từ những yếu tố khác nếu biết cách. Và đó là một trong những điểm lợi của mô hình này. Bên cạnh đó mô hình của mình cũng không giới hạn “nguồn lực” hiện có, không quy định những thành tố bắt buộc để phải chọn lựa. Nó được phép linh hoạt với mỗi người, miễn sao nó “khít” là được. Mặc dù hướng tới sự cân bằng nhưng khi nhìn vào các bạn cũng sẽ thấy nó là cân bằng phát triển, cái A lớn lên thì cái B cũng lớn lên, cái B lớn lên kéo theo cái C cũng vậy, rồi thì chính cái C lại giúp cái A lớn. Và đó là cách mình trưởng thành ở thời điểm hiện tại.

Có thể các bạn sẽ thích một trong những mô hình mình đưa ra, nhưng cũng có thể các bạn sẽ là một người tự tạo cho mình một mô hình mới phù hợp với chính các bạn. Nhưng dù là thế nào mình cũng hi vọng các bạn có một cuộc sống tốt đẹp và thành công với nhu cầu của mình, đồng thời các bạn cũng có cơ hội để phát triển, đó là cốt lõi của tất cả các mô hình. Và nếu các bạn đang xây dựng cho mình một “hình dạng cuộc sống” thú vị hãy chia sẻ với mình nhé. Biết đâu mình sẽ học được từ bạn rất nhiều.

Seeya!

Bấm LIKE và nhấn SEE FIRST để nhận được thông báo khi mình có bài mới tại ĐÂY.